Адно з самых небяспечных уласцівасцей цэнзуры — калектыўнае нежаданне асэнсоўваць тыя велізарныя наступствы, якія яе дзеянні нясуць для грамадства. У Расіі XIX стагоддзя менавіта гэта ведамства было адным з галоўных інструментаў, з дапамогай якіх дзяржава ўздзейнічала на літаратурнае жыццё.

Але ці праўда распаўсюджанае ўяўленне пра цэнзараў як пра бяздумных агентаў рэпрэсіўнай палітыкі і пра пісьменнікаў як пра змагараў за чыстую свабоду слова? У кнізе Кірыла Зубкова адносіны паміж літаратурай і цэнзурай у Расіі таго часу паўстаюць складанай сеткай узаемадзеянняў, якая не зводзіцца да адналінейнага ціску цэнзараў на пісьменнікаў.

Аўтар даследуе гэты прадмет на матэрыяле некалькіх паказальных выпадкаў, звязаных з дзейнасцю двух буйных пісьменнікаў — Івана Ганчарова, які сам займаў пасаду цэнзара, і Аляксандра Астроўскага, які часта станавіўся прадметам увагі супрацоўнікаў гэтага ведамства.

Кірыл Зубкоў — гісторык літаратуры, кандыдат філалагічных навук, аўтар кнігі «Сцэнарыі перамен», якая выйшла ў выдавецтве «НЛА».