"Гісторыя Расіі XIX стагоддзя" доктара гістарычных навук, прафесара Андрэя Барысавіча Зубава не храналагічны пераказ падзей, а разважанне над прычынамі, якія набліжалі магчымасць гібелі "гістарычнай Расіі". Катастрофа пачатку XX стагоддзі, лічыць прафесар Зубаў, мае нашмат глыбейшыя карані, чым прынята думаць. Уважлівае вывучэнне гэтых прычын дапамагае не толькі лепш зразумець мінулае, але і растлумачыць сучаснасць.

Першы том ахоплівае вельмі важны перыяд пераходу краіны да сучаснай дзяржаўнасці - спробы адмены прыгоннага стану, распрацоўка канстытуцыі і ўстанаўленне дзякуючы Аляксандру I новага парадку ў Еўропе. Гэтыя шмат у чым няўдалыя рэформы змянілі, аднак, выяву мыслення расійскай эліты і заклалі падставы рускай культуры залатога стагоддзя і Вялікіх рэформаў эпохі Аляксандра II.